Om Arbeidsarven:

Arbeidsarvens
arkiver:

Skriv om arbeid:

Bilder fra arbeid:

Mer å lese:

Mer om arbeidets historie i Norden og ellers i verden:

Arbeidsarven samarbeider med:

De som hjelper prosjektet:


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Utdrag frå Kjartan Fløgstad. Fyr og flamme. Av handling. Det norske Samlaget, Oslo 1980.

Utskriftsvennlig versjon - Flere litterære tekster om arbeid

[s.204] ”... Nei, då gamle Lauritz Holmsjø hadde dunka fleire gonger hardt i stovetaket med skaftet på langkosten for å få han vaken, og Steinar Holmsjø til slutt hadde fått rigga seg ut med alle remediar, var det iført vanlege olabukser og skulegenser han la i veg til sin første arbeidsdag. Med seg hadde han ein durabeleg matpakke og strenge formaningar om å passa seg for bandsaga, og om at dersom han såg nokon som drog på ei tung tralle eller sto og sleit på ein titoms boks eller noko anna som det såg ut til at dei trong hjelp til, så skulle Steinar Holmsjø vera der som ein brenning og gi dei ei hand. Det er Lauritz Holmsjø som seier dette. Han er alvorleg, han har eit alvor som Steinar Holmsjø sjeldan har sett, eit anna alvor enn det han gøymer seg bak når han fortel vitsar. Han har lagt den eine handa si på skuldra til Steinar Holmsjø. Han [s.205] legg den andre på den andre skuldra. Han held Steinar Holmsjø i eit fast grep og ser han inn i augene til Steinar må svara med å møta blikket hans. Dei står ute i entreen. Skramlinga inne frå kjøkkenet, lette morgontonar i radio, ingen lydar utanfrå. Det var alt. Det var ikkje meir. Lauritz Holmsjø slepper taket, lette steg ned trappene, Steinar Holmsjø er på veg. Han har ikkje langt å gå, han skal berre ned til verkstaden ved kaien. Det hadde tatt til med treskoproduksjon i kjellaren på eit trettitalshus med mansardtak. Sidan hadde produksjonen og talet på produkt vakse sakte men sikkert. Først fylte verksemda opp heile kjellaren, så første etasje, så heile det vesle trehuset frå kjellar til loft. Og så ein vakker dag like etter krigen tok huset til å veksa ukontrollert i alle retningar, ved celledeling, såg det ut til. Trelastlager ut i hagen på baksida av huset, kvistar og karnapp på alle tak, ei tømmersag som underheldt naboane til langt på natt i forlenginga av kjøkkeninngangen, og endeleg, på motsett side, sett frå gata, voks tilbygget med snikkarverkstaden fram. Dit var det Steinar Holmsjø fann vegen denne måndags morgonen. Stockens trelast var det vanlege namnet. Det offisielle, i firmaregisteret og i telefonkatalogen, var T. Stocken & Sønner, Snekkeri og Trelast A/S. Dette lange namnet hadde også ein annan populær gjenpart, for i daglegtale blei Stocken og Sønner sjeldan kalla for anna enn Stocken og greiner. Steinar Holmsjø huska på dette, men tenkte også at her gjeld det å halda seg alvorleg då han skøyv jerndøra framfor seg og gjekk inn på verkstaden. Han kjende lukta først. Den ramme lukta av skore tre. Han kjende at det var stille inne på verkstaden, men det var ei angande stille som slo imot han, ram av den sterke og gode lukta. Og lyset frå dei runde skjermane som hang stille ned frå svarte ledningar med gummiisolasjon, var sterkt og gult, og blei soge opp av den sterke gule fargen i veden på stablane av boks, bord og plank. Tre og lampar grein gult mot kvarandre, og gulfargen deira hadde, og kom for Steinar Holmsjø alltid til å få den same gjennomtrengjande lukta av skore tre. Og den fylte heile rommet, og nådde inn i dei innarste krokar og krør med haugar av spøner og tørr gul sagflis. Men alt var stille, alle maskinar sto i ro, og borte på den eine kortveggen var det sett opp eit lite bur med glas i, innover mot verkstaden. Der inne kunne Steinar Holmsjø rett som det var sjå ryggen på ein grå lagerfrakk bøya seg opp og [s.206] ned. Inne i denne lagerfrakken var den yngste av to søner Stocken, eller, som det også heitte, den kortaste av dei to greinene. Om det berre var derfor, eller om det også var på grunn av kvaliteten på produkta hans at han ofte gjekk under namnet Kvist, det visste ikkje Steinar Holmsjø. Med knoken i leddet midt på ein skjelvande langfinger dunka han to gonger forsiktig på kontordøra, venta til han trudde han høyrde eit brøl innanfrå, tok motet til seg og gjekk inn. Døra fall på plass i karmen bak han. Nå var skjebnen ikkje berre bestemt, nå var den også besegla. Steinar Holmsjø glippa med augene og såg ein kjøpmannskalender med seks månader på kvar side, lause papirlappar med beskjedar hekta på galvanisert spiker i vindaugskarmen, blåkopi av arbeidsteikningar, ein svart bakelittelefon, ein blyantspissar, også av svart bakelitt, festa med ei lita tvinge til kanten av den lakkerte eikeplata på skrivebordet, og ein summeringsmaskin av det same svarte stoffet med ein papirstrimmel og raude talkolonnar opp av som ei lang spøne frå ein elektrisk høvel. «Jaså.» Ei raud stempelpute med loket slått opp, ein raud kontorstol med utslite trekk i ryggen og setet og på begge lenene, skrivebord av massiv eik med mange skuffer. «Jaså,» var alt mannen i den grå lagerfrakken meinte det var på sin plass å seia då han som snarast gløtta opp på Steinar Holmsjø. To gonger sa han det til og med. Så heldt han fram med å føra tal inn i ei stor ordrebok med venstre hand samstundes som han krølla saman papirlappar med den høgre og let dei gå ned i ei grøn papirkorg av plast. «Du får venta til dei andre kjem, du,» heldt han fram då han var ferdig med innføringa, og gav seg til å slå på tastane på summeringsmaskinen i ein slik fart at papirspøna voks og krølla seg saman på golvet ved skrivebordet. Steinar Holmsjø var fullt ut i stand til å ta eit ja for eit ja og eit nei for eit nei. Han lukka døra høfleg igjen, og sat på ein høvlebenk ute iverkstaden og dingla med beina då dei andre kom. Klokka var blitt sju, døra gjekk opp, og to karar kom inn frå mørkret. Den første stoppa opp og handhelste på Steinar Holmsjø og sa at han heitte Hjalmar Huldén og lurte på kven sin son Steinar Holmsjø var, medan den andre pusen berre flein og strauk seg forbi. Så sto dei alle tre utanfor kontoret og venta på å bli sette i arbeid. Og om Kvist var sjefen i grå lagerfrakke inne på kontoret aldri så mykje, så merka Steinar Holmsjø fort at her utanfor var det Hjalmar Huldén som [s .207] styrte valsen. Han var blitt god og dryg over livet med åra, og så stiv og tung at han blei sveitt og andpusten og måtte ta fem minutt berre av å få av og på seg kjeledressen. Dessutan hadde Hjalmar Huldén tett og krøllete hår, og underarmar som Steinar Holmsjø kunne sjå var kraftige og muskuløse som på ei bakstekone. Han halte opp eit stort lommeur av sølv, kikka skrått ned på talskiva, såg opp på Kvist og så bort på Steinar Holmsjø, blunka til han og sa som så: «Ja, når arbeidsmannen må stå opp på ei så ugudeleg tid, så kan ein gud hjelpe meg ikkje venta anna enn at han blir både ugudeleg og sosialistisk og det eine med det andre.» Då han hadde sagt dette, stakk han klokka tilbake på lomma, snudde ryggen til, og luffa bortover støypegolvet mot bandsaga med den andre snikkaren i hælane. Denne siste karen heitte Josef eittelleranna fekk Steinar Holmsjø vita seinare, og det var ein kropp som aldri sa noko i utrengsmål, og når han i det heile sa noko, så var det på ein heilt uforståeleg nordtrøndersk dialekt. Han var i tillegg liten og skral, og gjekk alltid med eit skinnforkle med lommer fulle av spiker på seg. Steinar Holmsjø såg langt etter dei begge, høyrde at dei trykte på startknappane og sette i gang maskinane, og klarte så vidt å skilja ut røysta til Kvist, som ropte gjennom alle dei skjerande lydane at han fekk venta til dei fann noko å gjera for han. Og Steinar Holmsjø venta. Han venta heile formiddagen. Han sat først på ein høvlebenk og spelte pizzicato på fjørene til benkehakane eller svinga rundt og rundt på handtaket til tvinga, og så etterpå, då benken skulle brukast til arbeid, sat han på ein bordstabel og stirte med store bedande barneauger vekselvis på kvar av dei tre andre, alt etter kven det var av dei som var i ferd med å komma i nærleiken av han. Men alle skar unna før dei kom heilt borttil. Kvist stirte berre rett framfor seg, Hjalmar Huldén smilte og helste militært til lua, og Josef flein og såg ned og til sida. Når det kom folk inn utanfrå for å henta eller bestilla noko, visste Steinar Holmsjø knapt kvar han skulle gjera av seg, så flautt syntest han det var. Men heldigvis kom det ingen han kjende. Av og til kunne han gripa tak i ein langkost og feia bort tre usynlege spøner frå beina til Hjalmar Huldén eller Josef, men han gjekk berre i vegen, og sjølv om ingen sa noko, så forsto han det sjølv også. Slik gjekk den første formiddagen av arbeidsdagen til Steinar Holmsjø. I mattida sat alle pressa saman inne på kontoret til Kvist. Steinar [s.208] Holmsjø hadde tenkt å seia noko, spørja om noko eller be om noko, men ikkje før hadde han fått i seg skivene i matboksen før halvtimen var over, og så var det ut på verkstaden igjen. Ettermiddagen var like mistrøstig, sagene kvein, spønene sto i veret, bitar med avkapp dunka mot sementgolvet, Steinar Holmsjø registrerte det alt saman og tok så smått til å skilja dei ulike maskinane og lydane frå kvarandre. Først var det ei svær sirkelsag, som var den som laga den sterkaste og mest gjennomtrengjande lyden, så var det ei gammaldags bandsag, der ei fillete drivreim slarka frå ein liten elektrisk motor på den eine veggen og gjekk utan antydning til deksel eller beskyttelse av noko slag på skrå nokre meter opp til eit hjul som dreiv akslingen på saga. Vidare var det ei kappsag der ein kunne føra sagbladet opp og ned med ein pedal, og like ved den sto det ei smergelskive til å slipa opp reiskapen med, og der gneistane dansa mot ein blå skjerm når Hjalmar Huldén sette hoggjernet mot smergelskiva. Det var også ein reimdriven fresemaskin til kilingsarbeid, tapping, slissing, grading og sinking, og taljer som gjekk på ei skinne i taket, og på ein gammal vedkomfyr borte idet eine hjørnet sto det alltid eit limspann og kokte. Alt dette og meir til hadde Steinar Holmsjø all verdens tid til å setja seg inn i, for ettermiddagen drog seg av stad like sakte som formiddagen, og neste formiddag på same måten igjen, bortsett frå at han fekk sett sitt snitt til å feia under bandsaga med fuktig sagflis og leggja til sides litt avkapp frå kappsaga. I mattida fortalde Hjalmar Huldén om då han og Hertingen hadde vore på biltur til Trondheim og gått på tivoli på Ladesletta. Hjalmar Huldén fortalde levande og friskt. «Det sto ikkje i menneskeleg makt,» sa han. «Det sto ikkje i menneskeleg makt å stoppa Hertingen der oppe i Lesja der gudbrandsdølene hadde stoppa Sinklar med stokkar og stein. Men Hertingen sto det ikkje i menneskeleg makt å stoppa. Han ville vidare til Trondheim same natta, han. Ja, det var heilt borti natta. Heilt borti natta var det å sjå på,» heldt Hjalmar Huldén fram. «Heilt borti natta var det å sjå det sirkuset som gjekk føre seg der oppe. I ei bu var det slik at du fekk den store gevinsten om du klarte å slå ein sekstoms spiker med hovudet flatt i boksen på eitt einaste slag. Det var flust opp av byfolk og andre med sangerinnehender som prøvde seg utan å få det til. Eg og Hertingen gjekk og såg på og kjørte litt bergogdalbane og tok nokre [s.209] tombolalodd og skaut litt blink med luftgevær medan vi venta. Inn imellom kikka vi bortom for å flira av korleis folk slo spikrane skeive og hammaren av skaftet og i hovudet på neste mann og senebetennelse på seg sjølve. Til slutt gjekk vi kaldt og roleg bort til spikerslåinga, betalte femti øre, og dreisa spikeren så langt inn at sidan har ingen verken sett eller høyrt han. Først eg, så Hertingen to gonger. Elles hadde det aldri gått. Elles hadde vi aldri klart det. Det var danskar dei som reiste rundt med dette tivoliet, saman med verdens tjukkaste dame, som var tysk, og Ursus, den islandske bjørn, som reiv telefonkatalogen for Oslo og Bærum i to med begge hender, og Lille Lasse frå Verdalen og dødsryttaren frå Den botniska viken. Men danskane dei svor på, alle som ein, at ingen av dei nokon gong hadde sett noko liknande, endå dei hadde reist verden rundt frå Lissabon til Riga fleire gonger, som dei sa. Men aldri før nå hadde dei vore nøydde til å dela ut den store gevinsten, det var først då eg og Hertingen slo til med spikerslag at dei måtte til pers og ut med han. Dei var nok ikkje vane med erfarne snikkarar, nei. Og premien det var ei dansarinne frå Spania med kjolar og alt, og den som ikkje trur det han kan komma heim til meg og få sjå den dama den dag i dag. Elles hadde eg ikkje sagt det.» Dette var ein av dei få gongene, den andre snikkaren, han som heitte Josef, sa noko han ikkje var pukka nøydd til, for nå sa han: «Var det ikkje då de fekk ekstra premie også?», og det var først ei god stund etterpå Steinar Holmsjø forsto, kvar det betydde, for det høyrdest omtrent ut som om Josef sa Vajdejitjdåjdejfjekejnejkstjapjemiojg? med nesten lydlaus stemme. Og utan å la seg affisera det minste svarte Hjalmar Huldén at det var sant, det gløymde han heilt å fortelja, for han og Hertingen fekk kvar sin sandnesgauk i ekstrapremie, men den hadde ungane knust for mange år sidan. Kvist sa visst også noko, for han og snakka rett som det var, ja, av og til rann formeleg orda ut av han, men Steinar Holmsjø klarte aldri å huska eitt einaste ord av det Kvist sa, medan alt det Hjalmar Huldén la ut om formeleg sat som spikra. Alt Kvist sa var grått og beige som lagerfrakken han hadde på seg, og det han sa, og som oftast høyrdest ut som ei dårleg gjenforteljing av dei minst viktige notisane i lokalavisa, dekte han også, slik som lagerfrakken, mot å få flekkar frå det simple arbeidslivet han gjekk og vassa rundt i til dagleg, på den sivile habitten han [s.210] hadde under. Utover dagen syntest K vist alltid at tida tok til å gå for fort. Når det nærma seg kveld og var på tide å vaska seg, såg han alltid lenge opp på det elektriske uret over vindauga på bua. «Ho går for fort, denne,» sa han, og stilte klokka tilbake med ein lang arm. «Nå er ho rett. Presis på sekundet.» Og så tok han aldri bryet med å læra det rette namnet til Steinar Holmsjø, så liten og ubetydeleg var den nye læreguten. Kvist var kristelegsinna, så når han måtte ropa på Steinar Holmsjø i eitt eller anna ærend, treiv han alltid til eit bibelsk namn. Sakkeus eller Sebedeus eller Kornelius var dei han brukte oftast, når han då ikkje klarte seg med å kalla Steinar Holmsjø til seg med peikefingeren og to auger kvasse som glasbrot. Nå sat Kvist og såg ut som om han rekna i hovudet, Josef lo med munnen hardt knipen igjen og akslene trekte opp, og Hjalmar Huldén åt opp resten av nista. Då var det Steinar Holmsjø hadde fått i seg maten og fann tida inne til å lura inn eit aldri så lite spørsmål om kanskje, om altså om det gjekk an, for på ein måte kunne det nå ha vore moro å få prøva seg litt, altså han tenkte nå berre slik heilt enkelt altså, men om det nå var slik at det fanst noko meir uvant arbeid, så skulle ikkje han, Steinar Holmsjø, syta det minste med å ta fatt på det. Josef heldt berre fram med å le på den lydlause måten sin, og såg ut omtrent som ein sekk med poteter han prøvde å rista på for å få betre plass. Kvist såg ut som om han måtte ta til med hovudrekninga frå nytt av, eller som om han var kommen fram til eit svar han ikkje våga å setja to endelege strekar under. Hjalmar Huldén derimot, han svelgde to gonger, kremta og sa: «Du får ikkje ta det så tungt. Arbeida får du tidsnok. Du har tida for deg du.» Og dermed blei det. Dagen gjekk. Den neste dagen gjekk. Og den fjerde dagen gjekk. Dagane kom og gjekk. Steinar Holmsjø sat på bordstabelen og misunnte sagene som var hengde opp på veggen. Dei blei ikkje brukte dei heller. Men dei hadde i det minste ein plass å hanga. «Fint,» svarte Steinar Holmsjø alltid når han kom heim og det blei spørsmål og korleis det gjekk på arbeid. «Fint, men slapt,» la han til etter ein kort pause. «Fint, men slapt.» Men femte dagen Steinar Holmsjø kom på arbeid fekk han ikkje ein gong tid til å setja seg opp på bordstabelen før Hjalmar Huldén ropte på han. Kvist var alt kommen inn på buret sitt, og det einaste du såg av han var to auger som gjekk heilt i kryss over eit reknestykke. «Kan du bruka hammaren?» [s.211] ville Hjalmar Huldén vita. Han var nedlessa med verktøy og såg ut som han skulle på storarbeid. «Eg trur det,» svarte Steinar Holmsjø. «Her er det ikkje trur eller ikkje trur. Kan du bruka hammaren?» «Ja,» var svaret til Steinar Holmsjø. «Då får du først bruka undersåttane dine og gå i lag med Josef bort til det nye tannlegehuset, for nå skal vi slå opp femte veggen der med spikerslag, slik at vi har ein plass der vi kan slengja verktøyet i femte veggen når vi er ferdige. Er det greitt?» Det var det. Steinar Holmsjø forsto. Ein halv time etterpå sat han høgt oppe under sutaket på tannlegehuset og slo fast panel. Dette var andre greier for Steinar Holmsjø, dette var flotte saker, dette var noko han hadde drøymt om! Steinar Holmsjø la not mot fjær som den reinaste ekspert, gav det yttarste bordet eit lite kakk i sida og på midten med hammaren, vatra, og slo fast oppe og nede. Av og til var han nede i kjellaren etter fleire bord, stigla seg opp den bratte stigen med børa på aksla, balanserte på dei luftige bordgangane heilt oppe under mønsåsen og lempa borda ned ved sida av Hjalmar Huldén, som dreiv og panelte mot han frå den andre sida. «Ja, her går det unna!» sa Steinar Holmsjø glad. «Ja, her både går det og kjem det,» svarte Hjalmar Huldén og slo inn spiker så det song i den skarpe kanten på hammaren. «Det sit som skudd i boks,» la han til, og rista i reisverket. Ja, dette var andre greier for Steinar Holmsjø. Det var hardt nok mange gonger, men han sto røkken, og klarte seg. Arbeidet var den levande skapande eld, det var sikkert og visst nok. Og nå flamma den elden i Steinar Holmsjø, i den unge og spreke kroppen hans. Han sto i fyr og flamme. Han fotfølgde gamle Hjalmar Huldén, og ingen skulle kunna komma og seia at Steinar Holmsjø var vanskeleg å be om det var noko som var om å gjera og skulle bli gjort. «Kan ikkje du henta baufila?» kunne Hjalmar Huldén seia og dunka han i sida. «Du som er så ung og sprek. Eg meiner ho skal liggja i verktøykassen nede utanfor garasjen. Det ligg kanskje noko sandpapir og ei borvinde øvst, men du får berre rota nedover.» Og Steinar Holmsjø var som ein vind opp og ned av trapper og bordgangar og stillas. Men av og til måtte han stoppa opp på halvvegen og gå tilbake til Hjalmar Huldén med halen mellom beina og spørja: «Avgåande list, kva er det du meiner med det?» Og Hjalmar Huldén til å forklara omstendeleg at ei avgåande list, jo ser du; ei avgåande list det var ei list som smalna mot den eine enden [s.212] det, og eit utal med andre og liknande ting. Og ikkje veit eg, men mange seier i alle høve at det var etter dette Steinar Holmsjø fekk namnet Frans List, som alltid blei hangande ved han etterpå. Men Steinar Holmsjø var ikkje hårsår, han tok Frans List-namnet som ein heiderstittel, og var dermed karakterisert av yrket sitt, om lag slik yrkesmilitære i hæren brukte å setja von framfor etternamnet, etter tysk skikk, og marineoffiserane plasserte eit de mellom for- og etternamn, etter fransk mønster. Og altså Frans List, etter eit meir folkeleg mønster. Men Hjalmar Huldén forklarte vidare. Som handverkarar flest animerte og personifiserte han både reiskapen og materialane han brukte. Spikrane godsnakka han alltid med, enten han slo fast listverk med 20-40 eIler panel med halvtoms dykker. «Bomfallera!» kunne han seia når Frans List ikkje trefte spikeren på hovudet og i staden slo eit stygt sår i veden på bordet ved sida av. Eller «Bomfalleri!» eller «Den var vrang, den!» viss det var ein spiker som bøygde seg, eller «Den sat!» når Frans List verkeleg fekk godt drag på det. Eller «Det er vegen! Inn med han!» eller «Nå kan vrangpeisen ha det så godt», om det var ein spiker som blei slått skeiv og så blei dratt ut og kasta. Eller han kunne seia «Nå var du god!» på ein slik måte at varmen duva gjennom Frans List frå hårfestet til langt ut i tærne og han blei eldraud i hovudet og slo rundt seg i hytt og ver. Men på denne måten lærte Frans List både å slå inn spiker og når han skulle bruka galvanisert eller vanleg stålstift eller dykkers. Og snart spurde også Frans List, med den samanknepte munnen sin full av spiker, om kor dei hadde det verst, dersom spikrane ikkje gjekk glatt inn, eller roste dei ved å seia «Det var guten sin!» eller til og med «Dass war guten sein!» viss dei skikka seg vel og sat der dei skulle. «Vi får rompekjøra han inn,» sa han brått, retta seg opp, og såg Hjalmar Huldén rett inn i augene. «Ja, dra til han du, berre slå til han!» svarte Hjalmar Huldén. «Du klarer det like godt som meg du nå. Du har jo blitt reine kløpparen. Du har verkeleg fått tæken, du Frans List!» Tæken, sa Hjalmar Huldén, med ein fjern gjenklang i røysta av at det greske ordet som vi finn igjen i det moderne begrepet teknikk, har opphavet sitt i handverket. Men det tyder ikkje sjølve arbeidet med tømring og handsaming av tre, det viser først og fremst til den kunsten som handverkaren må rå over for å framstilla ting. «Du har fått tæken du, Frans List,» sa Hjalmar Huldén [s.213], og sette med eit krafttak ordet attende på rot. «Ja, eg har tæken eg nå,» svarte Frans List når nokon lurte på korleis det gjekk med han på arbeid. «Men det er knallhard jobbing, så eg er slapp og trøytt som ein snøsokk når eg går av.» «Men var det ikkje så fint og slapt tempo til å begynna med?» ville Kent Hetlebrekk vita. «Jo, men det var til å begynna med. Nå er eg så å seia knekt som menneske når eg går av ,» smilte Frans List og lengta tilbake til arbeidet og til Hjalmar Huldén, som han forguda over alt på denne jord, sjølv om Hjalmar Huldén erta han og egla med han og kalte han Frans List aldri så mykje. Og på arbeid stilte han opp kvar morgon, i god tid, utkvilt, utsoven og opplagd. Frans List møtte opp i rett tid, sjølv då han måtte klara seg aleine i dei tre utsette ferievekene til Lauritz Holmsjø, medan foreldra til Frans List var på tur nordover for å sjå på gamle tomter.....”

Utdraget er kopiert og lagt ut på denne nettsida med løyve frå forlaget og forfattaren. Vil du kjøpe boka, kan du søke på ''fyr og flamme' på forlaget si nettside.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sist oppdatert 3.3.2006
2006©Ingar Kaldal